Για τα βιβλία, τον δανεισμό τους και τη φωτοτυπική αναπαραγωγή τους

Παραφράζοντας σχόλιο από το blog «Ο βιβλιοθηκάριος», στο άρθρο «Το θέμα είναι η υπεράσπιση των βιβλιοθηκών«, ελπίζω να μου το επιτρέπει ο συντάκτης του, θα έλεγα:

Οι βιβλιοθήκες υπάρχουν ως χώροι φιλοξενίας βιβλίων (ετυμολογικά τουλάχιστον).

Οι βιβλιοθήκες υπάρχουν επειδή τυπώθηκαν κάποτε και τυπώνονται ακόμη και σήμερα βιβλία. Χωρίς βιβλία οι βιβλιοθήκες χάνουν κάθε χρησιμότητα.

Χωρίς συγγραφέα και εκδότη δεν υπάρχει βιβλίο. Το αίτημα για ανοιχτή και δωρεάν πρόσβαση στη γνώση σε όλους, ακούγεται όμορφο, όμως καταλήγει δίχως νόημα, όταν αυτή η γνώση δεν βρίσκεται καταγραμμένη στο χαρτί ή στον ψηφιακό δίσκο, όταν εν τέλει δεν είναι διατεθειμένος κάποιος να προσφέρει αυτή τη γνώση. Βλέπετε τα βιβλία δεν είναι σαν τα μήλα «της μηλίτσας που είναι στον γκρεμό με μήλα φορτωμένη«, για τα οποία κανείς δεν φρόντισε και κανείς δεν μπορεί να εγείρει δικαιώματα ιδιοκτησίας.

Τα βιβλία έχουν δημιουργούς, οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται πάντα στον τύπο του συγγραφέα που περιγράφει ο Μπουκόφσκι (βλ. http://tuxlibrary.blogspot.gr/2012/10/blog-post_23.html ). Κάποια χρειάζονται πολύχρονη, πολύμοχθη και πολυέξοδη έρευνα, η οποία συχνά ξεκινάει και καταλήγει χωρίς καμιά κρατική ή άλλη επιχορήγηση.

Τα βιβλία τυπώνονται επειδή κάποιοι επενδύουν σε αυτά την περιουσία τους. Αυτοί είναι οι εκδότες, αλλά και οι συγγραφείς επίσης. Μη νομίζετε ότι τα κυκλοφορούντα βιβλία έχουν όλα εκδοθεί με έξοδα των εκδοτικών οίκων, πολλά (πάρα πολλά) έχουν εκδοθεί με έξοδα των δημιουργών τους.

Αν δεν καλυφθούν τουλάχιστον τα έξοδα εκτύπωσης των βιβλίων, μέσω της πώλησης, οι δημιουργοί τους δεν θα έχουν τη δυνατότητα να προβούν σε νέες εκδόσεις, ούτε βέβαια να χρηματοδοτήσουν νέες έρευνες, όσο επιτακτικά και αν «βγαίνει από μέσα τους, σε πείσμα όλων» το ερώτημα.

Όλα είναι εν τέλει κύκλος.

Κάπου θα πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή.

2 thoughts on “Για τα βιβλία, τον δανεισμό τους και τη φωτοτυπική αναπαραγωγή τους

  1. Προκαλείς τις αντιδράσεις μου με το πιο γόνιμο για μένα τρόπο…

    Κάνεις λάθος να θεωρείς πως οι βιβλιοθήκες υπάρχουν γιατί ακόμη υπάρχουν τα βιβλία (στην έντυπη μορφή τους). Ξέρω βιβλιοθήκες στην Ελλάδα που δεν έχουν ούτε ένα έντυπο βιβλίο. Ξέρω επίσης πολλές, μάλλον τις περισσότερες, που απλώνουν τις υπηρεσίες τους και στον ψηφιακό κόσμο, τα ψηφιακά μέσα, το ψηφιακό υλικό 15 χρόνια τώρα. Ξέρω και ξέρουμε να σου πούμε πως οι βιβλιοθήκες είναι κοινωνικοί χώροι εκτός από αποθήκες βιβλίων. Ξέρω πως ο βιβλιοθηκάριος σήμερα, ο σπουδαγμένος (όχι ο άλλος ο αποσπασμένος από την εκπαίδευση ερασιτέχνης) είναι σε θέση να χειρίζεται, οργανώνει, συγκεντρώνει και διανέμει τις πληροφορίες όπου και αν αυτές βρίσκονται και σε όποια μορφή. Η Βιβλιοθηκονομία μετατρέπεται ως επάγγελμα και επιστήμη σε διαχείριση των πληροφοριών (ξέρω επίσης βιβλιοθήκες στην Ελλάδα που είναι σε θέση να παρέχουν τέτοιες αναβαθμισμένες υπηρεσίες) και τείνει σε διαχείριση της γνώσης μαζί με μία άλλη (ταλαιπωρημένη από.. ερασιτέχνες επιστήμη) την αρχειονομία.

    Το θέμα σου όμως προφανώς δεν είναι αυτό. Για να τελειώνουμε λοιπόν δυο παράλληλους μονολόγους, τουλάχιστον επιχειρώντας μια προσέγγιση: το θέμα των δανεισμών υλικού στις βιβλιοθήκες δεν είναι οικονομικό, ακόμη και αν αυτό που τίθεται και ενδιαφέρει, όσους ενδιαφέρει, τίθεται με οικονομικούς όρους. Το θέμα λοιπόν είναι πολιτικό: η γνώση και ο πολιτισμός είναι ή δεν είναι προϊόν, απευθύνεται ή δεν απευθύνεται σε όλους, έχουν όλοι τα ίδια δικαιώματα στον πολιτισμό και τη γνώση;

    Επειδή ο διάλογος γι’ αυτά τα θέματα έχει ποικίλες παραμέτρους προσπαθώ να σταθώ στην παραδοχή που ανέφερα. Θα μπορούσα να σου πως οι βιβλιοθήκες είναι χώροι καλλιέργειας της ανάγνωσης («αυξάνουν τους πελάτες σε εκδότες και βιβλιοπώλες»), πως εμπνεουν και χρησιμοποιούνται από συγγραφείς και ερευνητές, άρα ό,τι παίρνουν από αυτούς το έχουν πρώτα δώσει δωρεάν σε αυτούς και άλλα τέτοια. Θα μπορούσα να σου πω για τα 100.000 ευρώ που χρωστάει εκδοτικός οίκος σε γνωστή συγγραφέα (δεν φταίνε οι βιβλιοθήκες γι’ αυτό). Θα μπορούσα τέλος να σου πω πως κανείς σωφρων έμπορος δεν μπορεί σήμερα και τα επόμενα χρόνια να περιμένει λεφτά από το δημόσιο, πόσο μάλλον από τις βιβλιοθήκες. Θα προτιμήσουν τα υπουργεία μας να της κλείσουν.

    Οι βιβλιοθήκες Σπύρο θέλουν υποστηρικτές- γιατί η κουλτούρα τους (ακόμη και όταν τα υλικά και τα μέσα αλλάζουν) είναι η ελευθερία και η δημοκρατία της γνώσης και του πολιτισμού. Για να μπορούν να παρέχουν δωρεάν την υπηρεσία τους αυτή.

    • Ποιός μπορεί να αρνηθεί τα όσα γράφεις; Και εγώ γνωρίζω και χρησιμοποιώ τις ψηφιακές βιβλιοθήκες, σε κάθε περίπτωση όμως η ετυμολογία της λέξης συνεχίζει να ισχύει.
      Ποιός αρνείται τον ρόλο που έχουν ή καλούνται να έχουν οι βιβλιοθήκες και τη συμβολή τους στην έρευνα; Αναγνωρίζοντας ακριβώς την προσφορά τους, προσφέρω ως αντίδωρο τα δικά μου βιβλία, αρχικά στην Εθνική (κατά νόμον προσφορά) και στη συνέχεια στις υπόλοιπες, αμέσως μετά την έκδοσή τους.
      Προκαλώ διότι δεν μπορώ να ανεχθώ τη μονομέρεια, και αυτή την βρήκα σε πολλά άρθρα αλλά και σχόλια που γράφτηκαν τις τελευταίες μέρες.
      Δεν έχω καμιά διάθεση να πάρω τη θέση κανενός συγγραφέα ή «συγγραφέα».
      Γνωρίζω όμως τι σημαίνει να γράφει κάποιος κάτι και πόσο αυτό κοστίζει έως ότου ολοκληρωθεί.
      Μπορώ να σε βεβαιώσω ότι γνωρίζω άριστα το κόστος ενός βιβλίου σε όλα τα στάδιά του, από τη στιγμή που για πρώτη φορά αρχίζει να διαμορφώνεται στη σκέψη έως ότου καταλήγει στην έντυπη οριστική μορφή του.
      Γνωρίζω επίσης τον τρόπο που οι εκδότες διαχειρίζονται τον χώρο του βιβλίου και τις προτεραιότητές τους στην επιλογή των τίτλων που εκδίδουν.
      Έχω την εντύπωση ότι τις περασμένες μέρες ο λόγος για το «βιβλίο» ήταν ουσιαστικά λόγος για το λογοτεχνικό βιβλίο. Συνήθως το ενδιαφέρον περιορίζεται στο συγκεκριμένο είδος. Όμως κανείς δεν φωτοτυπεί ή δεν φωτογραφίζει (έτσι πιστεύω) ένα λογοτεχνικό βιβλίο.
      Άλλωστε είναι ένα είδος που κατά κανόνα και για διάφορους λόγους, καλύπτει όχι μόνον τα έξοδά του, αλλά και την αμοιβή όσων εμπλέκονται από τη συγγραφή έως την τελική του διάθεση.
      Θα πρέπει όμως κανείς να έχει υπόψη του και εκείνα τα είδη βιβλίων που δεν προσβλέπουν σε «νούμερα» και αριθμούς εκδόσεων, εκείνα που στην καλύτερη περίπτωση τυπώνονται σε 300 έως 500 αντίτυπα σε μία και μοναδική έκδοση, και τα οποία ουσιαστικά αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και τα έξοδα της εκτύπωσής τους, λόγω της χαμηλής εμπορευσιμότητας και λόγω της φωτοτύπησής τους, κυρίως στις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες, στις οποίες δεν τηρείται κανένας κανόνας αναφορικά με την αναπαραγωγή μερική ή ολική των συγγραμμάτων.
      Ποιός αρνείται τη δημοκρατία της γνώσης; Πώς θα πείσεις όμως εκείνον που την παράγει να συνεχίσει όταν τα αποθέματά του, συμπεριλαμβανομένων και των οικονομικών, εξαντλούνται;
      Σίγουρα υπάρχει τρόπος και οι βιβλιοθήκες να παρέχουν δωρεάν τις υπηρεσίες τους, και ο κάθε πολίτης να έχει ελεύθερα πρόσβαση στη γνώση, και να υποστηρίζεται ο ερευνητής, εκείνος εν τέλει που παράγει τη γνώση.

Τα σχόλια είναι κλειστά.